སྨན་རྩིས་དྲ་བ། - འཕྲོད་བསྟེན།

ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་པའི་གཉན་རིམས་ཨི་བོ་ལཱའི་(Ebola)སྐོར།

བརྗོད་བྱ་སྤེལ་མཁན། རྩོམ་སྒྲིག་པ། (admin) ཟླ་ཚེས། 14.08.2014
འཕྲོད་བསྟེན། >>

 


ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དགོས་པའི་གཉན་རིམས་ཨི་བོ་ལཱའི་(Ebola)སྐོར།

 

ཀ      ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས། 

ཨི་བོ་ལཱ་(Ebola)ཞེས་པ་ནི་ཆེས་ཕྲ་བའི་ནད་འབུ་ཕྲ་མོ་ཞིག་གི་མིང་ཡིན་ལ།     ནད་འབུ་འདི་ཐོག་མར་ ༡༩༧༦ ལོར་ཨ་ཧྥི་རི་ཀའི་ཀོང་ཀོ་(Congo)སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཨི་བོ་ལཱ་གཙང་པོའི་ཉེ་འགྲམ་ནས་གསར་དུ་རྙེད་པར་བརྟེན་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་ཤིང་།   ནད་འདིས་ཟིན་པའི་ནད་པ་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་ཙམ་འདས་གྲོངས་སུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།      འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་ལས་ཁུངས་(WHO)ནས་གཉན་རིམས་འདིར་ཨི་བོ་ལཱ་ཚད་ནད་ཁྲག་ཤོར་(Ebola hemorrhagic fever) ཞེས་ཀྱང་འབོད་སྲོལ་འདུག  ནད་འབུ་ཕྲ་མོ་འདི་ཧྥི་ལོ་ཞེས་པའི་གཉན་སྲིན་(Filovirus)རིགས་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་དེ་ལའང་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་རིགས་ལྔ་ཡོད།  ནད་འབུ་དེ་ལུས་ཀྱི་ནང་ཁྱབ་ཚེ་ལུས་པོའི་འགོག་སྲུང་གི་ནུས་པ་ཉམས་རྒུད་གཏོང་བ་དང་སྦྲགས་རང་བྱུང་ཁྲག་འགོག་གི་ནུས་པ་ཤོར་ཏེ་ཁོང་ཁྲག་ཤོར་བའམ་བུ་ག་རྣམས་ནས་ཁྲག་འགོག་མེད་དུ་ཕྱིར་ཐོན་པ་ཡིན།   

ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ཀྱི་ནད་འབུ་ཕྲ་མོའི་འབྱུང་ཁུངས་ད་དབར་ཤེས་རྟོགས་གསལ་པོ་བྱུང་མེད་ཀྱང་། ནད་འབུ་དེའི་རང་བཞིན་དང་བྱེད་ལས་སོགས་ལ་ཉམས་ཞིབ་སྐབས་སེམས་ཅན་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་བྱ་མ་བྱིའམ་ཕ་ཝང་ནི་ནད་འབུ་དེའི་གནས་སར་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད།  

 

ཁ།     དབྱེ་བ། 

ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ནད་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་རིགས་ལྔར་ཕྱེ་བ་ལས་ས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་དེའི་ནུས་པའི་དབང་གིས་མིང་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བ་ཡིན།         དེ་ཡང་ཛད་རེས་ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་(Zaire ebolavirus ) དང་སུ་ཏན་ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ (Sudan ebolavirus)    ཐེའི་ཧྥོ་ར་སི་ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ (Taï  Forest ebolavirus)        སྦུན་རྡི་སྦུག་ཡོ་ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་(Bundibugyo ebolavirus) བཅས་བཞི་ཡིས་འགྲོ་བ་མིའི་ཚེ་སྲོག་ལ་གནོད་པ་དང་།     ཅིག་ཤོས་རས་སེ་ཀྲོན་ཨི་བོ་ལཱ་

གཉན་རིམས་(Reston ebolavirus)ཀྱིས་འགྲོ་བ་མི་མ་ཡིན་པའི་མཐོ་རིམ་སྲོག་ཆགས་སྤྲ་དང་སྤྲེའུ།   མི་རྒོད་ལྟ་བུར་གནོད་པ་ཡིན།   

 


ག      ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་འགོས་ཁྱབ་འགྲོ་སྟངས། 

ཐོག་མར་ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ནད་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཁྲག་དང་ཆུ་སེར།   བརླན་གཤེར་སོགས་ལ་ཐད་ཀར་རེག་ཐུག་བྱུང་བ་ལས་གཉན་ནད་དེ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཁྱབ་འགོ་ཚུགས་པ་དང་།    དེ་ནས་རིམ་བཞིན་མི་ཕན་ཚུན་དབར་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ནས་རེག་ཐུག་འཕྲད་པ་སོགས་ལས་དངོས་སུ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཡམས་ཐབས་སུ་འགོས་ཁྱབ་བྱུང་བ་ལྟར།  ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ཀྱིས་མནར་བའི་མིའི་དབང་པོ་དང་ཁྲག     གཤེར་ཁུ་ཟགས་རྫས་རིགས།   ལུས་ཀྱི་བརླན་གཤེར་གྱི་ཆ་གང་དང་འཕྲད་པའམ་རེག་ཐུག་བྱུང་བ།   འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ལས་ཀ་བྱེད་མི་གང་ཞིག་གིས་ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ནད་ཅན་དང་འབྲེལ་ཐུག་བྱུང་བའམ་དེའི་ལུས་ཀྱི་བརླན་གཤེར་རིགས་ལ་རེག་ཐུག་བྱུང་བ།       ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ནད་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་དཔེར་ན།     སྤྲེའུ་དང་མི་རྒོད།    ཕ་ཝང་སོགས་ཀྱི་པགས་པ་དང་ལུས་ཀྱི་བརླན་གཤེར་ལ་རེག་ཐུག་བྱུང་བ།      འདས་གྲོང་སོང་བའི་ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ནད་ཅན་གྱི་མིའི་ལུས་ཀྱི་བརླན་གཤེར་དང་རེག་ཐུག་བྱུང་བ།    གཞན་ཡང་ནད་འདིར་བེད་སྤྱོད་ཟིན་པའི་ཁབ་དང་སྣོད་སོགས་ལ་རེག་ཐུག་བེད་སྤྱོད་སོགས་བྱས་ན་འགོས་པ་ཡིན།  

དམིགས་བསལ་ནད་འདི་ས་ཆ་གང་སར་འགྲོ་འོང་བྱེད་མཁན་ཡུལ་སྐོར་བ་དང་།    གཅིན་སྙིའི་ཟ་ཁུའི་ནད་པ།   འཇུ་བྱེད་ནུས་པ་ཞན་པ།    མཁལ་མ་དང་མཆིན་པའི་བྱེད་ལས་ཉམས་པ།   གཉན་ནད་རེག་དུག    སྨན་ལས་པའི་རིགས་བཅས་ལ་འགོས་ཉེན་ཡོད།

འོན་ཀྱང་ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་འདི་མཁའ་རླུང་དང་ཆུ།   ཟས།    ནད་ཅན་ཞིག་ལ་ནད་རྟགས་གཏན་ནས་མེད་ན་འགོས་ཁྱབ་མི་

འབྱུང་བ་ཡིན། 

 

 ང་།    ནད་རྟགས།

ནད་འགོས་ནས་ཉིན་གཉིས་ནས་ཉེར་གཉིས་ཙམ་གྱི་བར་ཐོག་མའི་ནད་རྟགས་སུ།

  • ཚ་དྲོད་རྒྱས་པ།
  • མགོ་ན་བ།
  • ཚིགས་གཞི་དང་ཤ་སྒྲིམ་ན་བ།
  • མིད་པར་རྨ་ཐོན་པ།
  • ལུས་ངལ་བ།
  • ཕོ་བར་ཟུག་ཆེ་བ།
  • ཐོར་སིབ་དོན་པ།
  • ཞེ་མེར་བ།
  • སྐྱུགས་པ།
  • བཤལ་བ།
  • དང་ག་འགག་པ་བཅས་འབྱུང་བ་དང་ནད་རྒྱུན་རིང་ཞིང་ནད་ཚབས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཚེ་ནད་རྟགས་སུ།
  • ཁ་དང་རྣ་བ།   སྣ།   མིག་སོགས་ནས་ཁྲག་ཐོན་པ།
  • པགས་པ་བརྩེ་བ།
  • མཚན་མ་སྐྲངས་པ།
  • ལུས་ལ་ཐོར་སིབ་དོན་པ། 
  • མཆུ་ཏོ་དམར་པོར་ཆགས་པ།
  • གློ་རྒྱག་པ་དང་ལྷན་དུ་ཁྲག་ལུ་པ་བཅས་ཀྱི་རྟགས་འབྱུང་བ་ཡིན།

 

 

ཅ།     ནད་བརྟག་ཐབས། 

ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་ཡིན་མིན་བརྟག་དཔྱད་མ་བྱས་གོང་འདར་ཚད་དང་རྒྱུ་ཚད།    འཁྲུ་སྐྱུག   ཀླད་ཚད།    མཆིན་དུག་ལ་སོགས་ཚ་བའི་ནད་དང་འབྲེལ་བའི་རིགས་རྣམས་མེད་པའམ་སྔོན་འགོག་བལྟ་བཅོས་དགོས།     སྤྱིར་བཏང་སྨན་པ་ཚོས་གོང་གི་ནད་རྟགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ནད་ངོས་ཟིན་ཐུབ་ཀྱང་ནད་ལ་འཁྲུལ་སོ་མ་ཡོང་བའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་བརྟག་དཔྱད་ལ་complete blood count (ཁྲག་ནང་ཕྲ་ཕུང་གི་གནས་སྟངས་ཤེས་ཆེད་དང་།)  coagulation studies(ཁྲག་གར་པོའམ་འགག་རྒྱུར་དུས་ཚོད་ཇི་ཙམ་འགོར་མིན།)    viral antigen testing (གཉན་འཇོམས་ཕྲ་གཟུགས་སྐྱེ་རྫས་བརྟག་དཔྱད།)  liver function test(མཆིན་པའི་བྱེད་ལས།)བཅས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ཁག་གནང་དགོས་པ་ཡིན།


 

ཆ།     བཅོས་ཐབས། 

དུས་རྒྱུན་སྤྱོད་བཞིན་པའི་གཉན་སྲིན་འགོག་སྨན་རིགས་ཀྱིས་ཨེ་སྦོ་ལ་གཉན་རིམས་ལ་ནུས་པ་གང་ཡང་འདོན་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པས།      ད་ལྟའི་ཆར་ནད་འདིར་བཅོས་ཐབས་དམིགས་བསལ་གང་ཡང་མེད།    དེར་བརྟེན་ང་ཚོའི་བཅོས་ཐབས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་ནི་ནད་རྟགས་རྣམས་ཞི་བར་བྱ་རྒྱུ་དང་གཉན་ཁ་སླར་མི་ཡོང་བའི་སྔོན་འགོག་བྱ་རྒྱུ།    བླ་གཉན་གྱི་ནད་གློ་ཚད་དང་མཆིན་པའི་བྱེད་ལས་ཉམས་པ་སོགས་མི་ཡོང་བ་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད།   གཞན་ཡང་གཉན་སྲིན་དེ་འགོས་ཡོད་པའི་མི་ཕལ་ཆེ་བ་འཁྲུ་སྐྱུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་འཐུང་ཆུ་སོགས་གཤེར་ཁུའི་རིགས་མང་ཙམ་བསྟེན་དགོས་པ་ཡིན།

 

ཇ།     སྔོན་འགོག 

ད་ལྟའི་ཆར་གཉན་ནད་དེར་དམིགས་བསལ་སྨན་བཅོས་སོགས་གང་ཡང་མེད་ཀྱང་།      རྒྱུན་ལྡན་ནས་ལག་པ་གཙང་མ་འཁྲུ་རྒྱུ་དང་ས་གཙང་ནས་འཐུང་ཆུ་ལེན་པ།    མ་འཚོས་པའི་ཤ་རིགས་ཟ་རྒྱུ་མེད་པ།    སོ་སོའི་ཁོར་ཡུག་གཙང་མ་ཉར་བ།  མི་ཚོགས་ཁྲོད་འགྲོ་འོང་མང་པོ་མི་བྱེད་པ་བཅས་ཚུལ་བཞིན་བྱ་རྒྱུ་ནི་སྔོག་འགོག་གི་ཐབས་ལམ་ཡག་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ལ།  གཉན་ནད་དེ་ཕོག་ཡུལ་མཆིན་པ་དང་མཁལ་མ་སོགས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་མིའི་གཟུགས་པོར་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཡོད་པའི་འགོག་སྲུང་གི་ནུས་ཤུགས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྨན་ཁབ་ NPC1 སྤྱོད་པ་ལས་ཐབས་གཞན་མེད།  

 

ཉ།     གཉན་སྲིན་དེའི་བྱེད་ནུས་གཞན། 

ཨེ་སྦོ་ལ་གཉན་སྲིན་དེ་མིའི་སྲོག་ལ་རྒོལ་བའི་ཆེས་རྣོ་མྱུར་ཅན་གྱི་ནད་འབུ་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟེན།    ཨ་རིའི་ནད་རིགས་སྔོན་འགོག་ཚོད་འཛིན་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད་སྐྱེ་དངོས་དམག་འཁྲུག་ལ་བེད་སྤྱོད་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་མཁན་གྱི་ནུས་ལྡན་མཚོན་ཆ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་དང་།    ཨ་རིའི་ཚན་རིག་པ་ཧྥོར་ཌ་རིག་(Fort Detrick)ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་སྙན་ཐོའི་ནང་།   ཨེ་སྦོ་ལོ་གཉན་སྲིན་དེ་སྔོན་གྲང་དམག་སྐབས་ཨུ་རུ་སུར་ཁ་གཏད་གཅོག་པའི་ནུས་ལྡན་མཚོན་ཆར་གྲ་སྒྲིག་བྱས་མྱོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་།    དེ་རྗེས་ཉི་ཧོང་གིས་ཀྱང་དེ་མཚུངས་རང་དགྲར་ཁ་གཏད་གཅོག་པའི་ནུས་ལྡན་མཚོན་ཆར་བེད་སྤྱོད་ཆེད་ཉམས་ཞིབ་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་ཡོད།

 

ཏ།     ད་ལྟའི་གནས་བབས། 

སྙན་ཐོ་གསར་པར་གཞིགས་ན་ཉེ་ཆར་ནུབ་ཨ་ཧྤེ་རི་ཀའི་ནང་ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་ནད་ཀྱིས་འཆི་རྐྱེན་བྱུང་བའི་གནས་སྟངས་ཧ་ཅང་ཛ་དྲག་ཡིན་པ་བཀོད་ཡོད་ལ།     འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྙན་ཐོའི་ནང་། གཉན་ནད་དེ་འགོས་ཁྱབ་བྱུང་ནས་ཟླ་གཅིག་ནང་ཚུན་མི་གྲངས་ ༩༣༢ འདས་གྲོང་སོང་བ་དང་།   དེའི་ནང་ནས་མི་གྲངས་ ༤༥ ཕྱི་ཟླ་ ༨ པའི་ཚེས་ ༢ ནས་ ༤ བར་ཏེ་ཉིན་གཉིས་རིང་འདས་གྲོང་སོང་བ།     གཞན་ཡང་གཱི་ནིས་ཡཱ་(Guinea) དང་ལི་བི་རི་ཡཱ། (Liberia) སཱས་ར་ལིའོན།(Sierra Leone)     ནཱི་ཇས་རི་ཡཱ་ (Nigeria) བཅས་ཀྱི་ནང་འདས་གྲོང་སུ་སོང་བ་རྣམས་བསྡོམས་ན་ཁྱོན་མི་གྲངས་༡༧༡༡ལྷག་ཙམ་ཟིན་ཡོད།   འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་སླར་ཡང་རེས་གཟའ་སྤེན་པ་དང་ཟླ་བའི་དབར་ཨ་ཧྥི་རི་ཀའི་ལུང་པ་བཞི་ཡི་ནང་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་ནད་པ་གསར་པ་གྲངས་༡༠༨ གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད།

 

ཐ།     ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་རིམས་འགོས་ཁྱབ་ལོ་རྒྱུས་རེའུ་མིག 

ལོ་ཚིགས།

རྒྱལ་ཁབ།

ཨི་བོ་ལཱ་གཉན་སྲིན་རིགས།

གནད་དོན།

འཆི་རྐྱེན།

བརྒྱ་ཆ།

2012

ཀོང་ཀོ་མང་གཙོ་སྤྱི་མཐུན།

སྦུན་རྡི་སྦུག་ཡོ།

57

29

51%

2012

ཡུ་རྒན་ཏ།

སུ་ཏན།

7

4

57%

2012

ཡུ་རྒན་ཏ།

སུ་ཏན།

24

17

71%

2011

ཡུ་རྒན་ཏ།

སུ་ཏན།

1

1

100%

2008

ཀོང་ཀོ་མང་གཙོ་སྤྱི་མཐུན།

ཛད་རེས།

32

14

44%

2007

ཡུ་རྒན་ཏ།

སྦུན་རྡི་སྦུག་ཡོ།

149

37

25%

2007

ཀོང་ཀོ་མང་གཙོ་སྤྱི་མཐུན།

ཛད་རེས།

264

187

71%

2005

ཀོང་ཀོ།

ཛད་རེས།

12

10

83%

2004

སུ་ཏན།

སུ་ཏན།

17

7

41%

2003

(Nov-Dec)

ཀོང་ཀོ།

ཛད་རེས།

35

29

83%

2003(Jan-April)

ཀོང་ཀོ།

ཛད་རེས།

143

128

90%

2001-2002

ཀོང་ཀོ།

ཛད་རེས།

59

44

75%

2001-2002

རྒ་སྦོན།

ཛད་རེས།

65

53

82%

2000

ཡུ་རྒན་ཏ།

སུ་ཏན།

425

224

53%

1996

ལྷོ་ཨ་ཧྥི་རི་ཀ

ཛད་རེས།

1

1

100%

1996(Jul-Dec)

རྒ་སྦོན།

ཛད་རེས།

60

45

75%

199༦(Jan-April)

རྒ་སྦོན།

ཛད་རེས།

31

21

68%

1995

ཀོང་ཀོ་མང་གཙོ་སྤྱི་མཐུན།

ཛད་རེས།

315

254

81%

1994

ཀོཌ་ཨི་ཝོ་རི།

ཐའེ་ཧྥོ་རས་སེ།

1

0

0%

1994

རྒ་སྦོན།

ཛད་རེས།

52

31

60%

1979

སུ་ཏན།

སུ་ཏན།

34

22

65%

1977

ཀོང་ཀོ་མང་གཙོ་སྤྱི་མཐུན།

ཛད་རེས།

1

1

100%

1976

སུ་ཏན།

སུ་ཏན།

284

151

53%

1976

ཀོང་ཀོ་མང་གཙོ་སྤྱི་མཐུན།

ཛད་རེས།

318

280

88%

 

ཅོན་ཏ་ར་ཞིབ་འཇུག་དང་པར་སྐྲུན་སྡེ་ཚན་ནས་ ༢༠༡༤ ཟླ ༨ ཚེས ༡༠ ལ།

མཐའ་མའི་འདོན་ཐེངས་།: 04.07.2015 ཉིན། 3:38 PM

<< སྔ་མ།

ནང་གསེས་དཀར་ཆག

ཡིག་ཆ་གསར་ཤོས།

གཙང་སྨན་པའི་བསླབ་བྱ་དང་སྐྱོ་མགུར།

གཙང་སྨན་པའི་སྨན་གྱི་འདྲ་དཔེ།

སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་སྨན་རྩིས་རིག་གནས་ཐད་ཀྱི་མཛད་རྗེས་གཙོ་བོ།

སྨན་རྩིས་ཁང་འགན་འཛིན་མཆོག་གི་གསུང་བཤད།

ཡོ་ག་ལག་ལེན་དམར་ཁྲིད་དབུ་ཚུགས་པ།

རིགས་ལམ་ངོ་སྤྲོད་སོགས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་མུ་མཐུད་གནང་རྒྱུ།

ལོ་ངོ་ ༡༠༡ འཁོར་བའི་དུས་དྲན་མཛད་སྒོ།

བརྟག་ཐབས་རིག་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་འདུའི་སྒོ་འབྱེད་གཏམ་བཤད།

གཏེར་བདག་གླིང་པ།

ཉི་ཐང་སྨན་མཁྱེན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ།

རྒྱལ་བ་ལྔ་པ་ཆེན་པོ།

བྱང་ངོས་ནང་སོ་དར་རྒྱས།

འཚོ་བྱེད་བློ་གྲོས་བརྟན་པའམ་རིན་སྡིངས་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ།

བོད་མཁས་པ་མི་ཕམ་དགེ་ལེགས་རྣམ་རྒྱལ།

བདེ་ཆོས་སྨན་པ་རཏྣའི་མིང་ཅན།